USA i Tajwan zawierają transakcję wartą 500 mld dolarów – nowa era chipów?

Czy 250 mld dolarów to cena za obniżkę ceł o pięć punktów procentowych? W półprzewodnikach – najwyraźniej tak. Waszyngton i Tajpej właśnie dogadały transakcję, która przesuwa produkcję bliżej Arizony.

USA obniżą cła na towary z Tajwanu z 20% do 15%. W zamian tajwańskie firmy technologiczne wyłożą co najmniej 250 mld dolarów na budowę i rozbudowę fabryk chipów w Stanach, a tajwański rząd dorzuci kolejne 250 mld w formie gwarancji kredytowych. Do pakietu dochodzą zwolnienia celne dla importu na czas budowy fabryk i kilka branżowych wyłączeń. To marchewka. Kij? Administracja wciąż grozi 100% cłem na chipy „nie made in USA”.

Jeśli brzmi to jak kolejny epizod z sagi „przemodelujmy globalny łańcuch dostaw”, to dlatego, że dokładnie tym jest. Po pandemicznych niedoborach i politycznym spięciu z Chinami, Waszyngton próbuje rozproszyć ryzyko i ściągnąć produkcję bliżej domu. Tajwan, który wytwarza ponad połowę światowych układów, jest jednocześnie kluczem do podaży i geopolitycznym zapalnikiem. Ten deal ma odrobinę uspokoić obie strony Atlantyku i Pacyfiku – oraz przyspieszyć budowy w Arizonie.

Kij i marchewka

Howard Lutnick mówi w CNBC brutalnie prosto: kto nie zbuduje fabryk w Ameryce, może zobaczyć 100% cło. Już teraz obowiązuje 25% taryfa, która pozwala USA „skubnąć” sprzedaż zaawansowanych chipów AI Nvidii czy AMD do Chin. Nowa umowa daje Tajwanowi niższe stawki (15% – tak jak Japonia, Korea czy UE po ubiegłorocznych porozumieniach), ale jednocześnie dokłada presję: „Oni muszą trzymać naszego prezydenta w dobrym nastroju” – rzuca Lutnick. Dyplomacja mało subtelna, ale skuteczna. [1]

Co właściwie podpisano

Sedno: przynajmniej 250 mld dolarów bezpośrednich inwestycji tajwańskich firm w amerykański przemysł półprzewodników, energii i „produkcyjno-innowacyjną” infrastrukturę AI. Do tego 250 mld gwarancji finansowania od rządu w Tajpej. USA z kolei deklarują inwestycje w tajwańskie sektory (półprzewodniki, obronność, AI, telekom, biotechnologia), choć bez kwot w komunikacie.

Na poziomie celno-operacyjnym pojawiają się dwa istotne bezpieczniki. Po pierwsze, firmy budujące fabryki w USA mogą importować do 2,5 razy planowanej mocy produkcyjnej bez dodatkowych ceł w trakcie „zatwierdzonego okresu budowy”. Po uruchomieniu – 1,5 razy mocy, też bezcłowo. Po drugie, Stany wyzerują wzajemne taryfy na generyczne leki, ich składniki, komponenty lotnicze i część surowców. W praktyce: łatwiej dowieźć sprzęt i komponenty, szybciej wystartować z produkcją, a kilka krytycznych łańcuchów dostaje realne ułatwienia.

Geopolityka i realpolitik

W tle jest proklamacja Białego Domu: tylko około 10% światowej produkcji chipów powstaje dziś w USA; uzależnienie od importu to ryzyko gospodarcze i militarne. Dążenie do „samowystarczalności” nie zaczęło się wczoraj: miliardy z programu wsparcia półprzewodników już popłynęły, a TSMC – tajwański gigant – i tak rozpycha się w Arizonie. Firma korzysta z federalnych zachęt z czasów administracji Bidena. Według urzędników TSMC dokupiło „setki akrów” ziemi i planuje nawet sześć fabów. Dzisiejsza umowa może przyspieszyć decyzje dostawców drugiej i trzeciej linii – bez nich żadna megafabryka nie działa. [1][3]

Jednocześnie Tajwan gra ostrożnie. Umowa celna była dla niego priorytetem po ubiegłorocznym podniesieniu stawek do 20%, ale w Tajpej panuje alergia na transfer know-how, który jest częścią „parasola odstraszania” wobec Pekinu. Deal próbuje rozwiązać równanie: więcej stóp w USA bez oddawania kluczy do królestwa.

Fakty, liczby, cytaty

• 15% – nowa stawka ceł USA na towary z Tajwanu (zamiast 20%).
• 250 mld dolarów – deklarowane inwestycje tajwańskich firm w USA, plus 250 mld w gwarancjach kredytowych z Tajwanu.
• „To, co dostaną, jeśli nie będą budować w Ameryce, to prawdopodobnie 100% cła” – Howard Lutnick, CNBC.
• 25% – taryfa na część zaawansowanych chipów AI; USA zapowiadają dalsze cła po zakończeniu negocjacji z partnerami.
• TSMC już zwiększa tempo inwestycji i rozważa dalszą rozbudowę kompleksu w Arizonie. [1]

Ryzyka i znaki zapytania

Skala brzmi spektakularnie, ale w harmonogramie zieje dziura: okres inwestycji nie został doprecyzowany. Ekonomia też nie lubi pustki – mimo dotacji sektor produkcji półprzewodników w USA stracił w zeszłym roku ponad 17 tys. miejsc pracy. Intel, który miał być przeciwwagą dla TSMC w zaawansowanych chipach AI, wciąż się męczy; cięcia etatów nie ustały. Pojawiają się też pytania o zakres prezydenckich uprawnień celnych. Jeśli fundament „kija” zacznie się kruszyć, sama marchewka może nie wystarczyć.

Komentarz

To porozumienie to połączenie polityki handlowej i uderzeniowej polityki przemysłowej – ze szczyptą geostrategii. Konstrukcja przypomina dobrze znany duet: marchewka wielkości Arizony i kij z napisem „100%”. Dla firm to sygnał: inwestujcie w USA, dostaniecie ulgi, przepustki celne i mniej ryzyka regulacyjnego. Dla podatników – pytanie o efektywność i koszty: czy łańcuchy dostaw naprawdę się przebudują, czy po prostu przeniosą się fragmenty, a reszta zostanie, gdzie była? I kto za to wszystko zapłaci poza cłem w cenie elektroniki.

Co to zmieni dla rynku

Krótko: w krótkim terminie niewiele. Budowa i kalibracja fabów to lata, nie miesiące. Ulgi celne na import podczas budowy zmniejszą tarcie dla TSMC i spółki, ale nie stworzą od razu nowych chipów. Długoterminowo – jeśli inwestycje faktycznie spłyną – USA zdobędą większy udział w produkcji i lepsze nerwy przy kolejnym globalnym wstrząsie. Warunek: stabilne reguły gry, przewidywalne cła i realna sieć dostawców, nie tylko błyszczące zdjęcia z przecinania wstęgi.

Podsumowanie

USA i Tajwan właśnie zapisali w umowie to, o czym od kilku lat mówi cały rynek: chipy to nie tylko biznes, to infrastruktura krytyczna. Umowa jest głośna, konkretna na liczbach i nieostra w czasie. Jeśli dowiezie choć połowę ambicji, mapa półprzewodników w USA się zagęści. Jeśli nie – zostaniemy z kolejną pętlą nagłówków o „powrocie przemysłu”, który utknął w urzędniczym korku. Na razie pozostaje jedno sensowne pytanie: kiedy zobaczymy nie tylko deklaracje, ale wafle schodzące z taśm?

FAQ

Kiedy obniżka ceł USA na towary z Tajwanu do 15% zacznie obowiązywać?

Nie podano daty wejścia w życie w komunikatach rządowych. Zwykle wymaga to publikacji i formalnych procedur, ale szczegóły nie są jeszcze dostępne.

Czy groźba 100% cła na chipy „nieprodukowane w USA” jest realna?

Tak, administracja mówi, że to „wciąż na stole”. Nie ogłoszono jednak wdrożenia takiej stawki.

Ile z 250 mld dolarów inwestycji w USA przypadnie na TSMC?

Nie wiadomo – rząd nie podał rozbicia na firmy. TSMC ma być wśród liderów i już wcześniej zapowiadało duże nakłady w USA.

Czy tajwańskie firmy dostają zwolnienia z ceł na import związany z budową fabryk w USA?

Tak, podczas zatwierdzonego okresu budowy mogą importować do 2,5 razy planowanej mocy bez dodatkowych ceł, a po uruchomieniu – do 1,5 razy mocy.

Czy porozumienie obniży ceny chipów lub elektroniki w najbliższym czasie?

Nie, w krótkim terminie wpływ będzie znikomy, bo budowa i rozruch fabryk trwają lata. Po zwiększeniu podaży może to stabilizować ceny, ale to perspektywa długoterminowa.

Źródła

• [1] https://theverge.com/news/862938/us-taiwan-chipmaking-deal-250-billion-investment-tsmc
• [2] https://techcrunch.com/2026/01/15/taiwan-to-invest-250b-in-us-semiconductor-manufacturing/
• [3] https://bbc.com/news/articles/c3dmpr37yxlo